Wylewka podłogowa w nowej łazience z wierzchu wygląda na całkowicie suchą już po kilkunastu dniach. To jednak złudzenie optyczne.
Woda odparowuje najpierw z górnych milimetrów jastrychu. W głębi, przy izolacji termicznej i rurach ogrzewania podłogowego, podkład potrafi pozostawać nasycony wilgocią przez wiele tygodni.
Zamknięcie wilgotnej wylewki szczelną powłoką hydroizolacyjną lub wielkoformatowymi płytkami ceramicznymi to jedna z najbardziej kosztownych pomyłek na budowie.
Jedyną metodą diagnostyczną uznawaną przez normy techniczne oraz rzeczoznawców budowlanych jest pomiar aparatem karbidowym (metoda CM) zgodnie z normą DIN 18560-4.
Dlaczego mierniki elektroniczne są niewiarygodne?
Wielu wykonawców opiera się na tanich, bezinwazyjnych miernikach elektronicznych (oporowych z igłami lub pojemnościowych ze sferyczną sondą).
W praktyce inżynieryjnej ich odczyty mają wartość wyłącznie orientacyjną:
- Mierniki pojemnościowe badają pole dielektryczne zaledwie na głębokości 2-3 cm.
- Na wynik wpływa obecność zbrojenia stalowego, siatek rozproszonych, soli mineralnych oraz zagęszczenie rur pętli grzewczych.
- Wylewka może wykazywać 1,5% wilgotności na wierzchu, podczas gdy na dnie przekracza 3,5%.
W przypadku sporu gwarancyjnego lub ekspertyzy sądowej żaden miernik elektroniczny nie stanowi dowodu prawnego. Wiążący jest wyłącznie laboratoryjny pomiar wagowy metodą suszarkowo-wagową lub badanie aparatem CM.
Zasada działania aparatu karbidowego (CM)
Metoda karbidowa (Calcium Carbide Method) to badanie chemiczne przeprowadzane bezpośrednio na budowie w czasie 15-20 minut:
- Reakcja chemiczna: Próbkę rozkruszonego jastrychu umieszcza się w szczelnej butli stalowej wraz ze stalowymi kulkami i ampułką węglika wapnia (karbidu).
- Wydzielenie acetylenu: Podczas energicznego wstrząsania butlą kulki rozgniatają ampułkę oraz kruszą jastrych. Karbid wchodzi w natychmiastową reakcję z wolną wodą zawartą w porach wylewki, wydzielając palny gaz: acetylen.
- Pomiar ciśnienia: Wydzielający się gaz powoduje wzrost ciśnienia w butli. Manometr wyskalowany bezpośrednio w procentach wagowych wilgotności (% CM) wskazuje precyzyjną zawartość wilgoci resztkowej w próbce.
Wytyczne dotyczące badań podłoży budowlanych precyzuje Instytut Techniki Budowlanej (ITB).
Procedura poboru próbki wg DIN 18560-4
Dokładność pomiaru zależy bezpośrednio od miejsca pobrania materiału.
Zgodnie z normą DIN 18560-4 próbki nie wolno pobierać z wierzchniej warstwy:
- Miejsce kucia wyznacza się z dala od przeciągów i bezpośredniego nasłonecznienia, w strefie oznaczonych punktów pomiarowych instalacji podłogowej (aby nie uszkodzić rur PEX).
- Jastrych rozkuwa się dłutem na pełną grubość.
- Do zważenia pobiera się materiał wyłącznie z dolnych 50% przekroju wylewki.
- Odważoną na wadze szalkowej próbkę (zazwyczaj 20 g dla anhydrytu, 50 g dla cementu) wsypuje się natychmiast do butli, aby zapobiec ucieczce wilgoci do otoczenia.
Dopuszczalne progi wilgotności CM
Zanim przystąpisz do gruntowania podłoża, aplikacji folii w płynie, szlamu mineralnego lub układania mat kompensacyjnych, jastrych musi osiągnąć tzw. gotowość do układania okładzin (Belegreife):
| Rodzaj podkładu posadzkowego | Posadzka bez ogrzewania podłogowego | Posadzka z ogrzewaniem podłogowym (po wygrzaniu) |
|---|---|---|
| Jastrych cementowy | maksymalnie 2,0% CM | maksymalnie 1,8% CM |
| Jastrych anhydrytowy (siarczanowy) | maksymalnie 0,5% CM | maksymalnie 0,3% CM |
Szczególnie restrykcyjne wymogi dotyczą jastrychów pod płytami wielkoformatowymi, które ze względu na minimalną liczbę spoin tworzą barierę paroszczelną. Bezpieczne odprężenie takich powierzchni wymaga zastosowania mat rozprzęgających, o czym piszemy w artykule: Systemowe maty kompensacyjne pod spieki 120×280 cm.
Katastrofa ettringitowa: dlaczego wilgotny anhydryt niszczy płytki?
W przypadku jastrychu cementowego zamknięcie nadmiaru wilgoci wydłuża czas wiązania kleju i może osłabić jego przyczepność. W przypadku podłoża anhydrytowego skutki są katastrofalne.
Jeżeli na niedosuszony anhydryt (wilgotność powyżej 0,5% CM) nałożony zostanie cementowy klej do płytek:
- Woda z jastrychu transportuje siarczany ku warstwie kleju.
- Siarczany wapnia z wylewki wchodzą w gwałtowną reakcję chemiczną z glinianami zawartymi w cemencie klejowym.
- W strefie kontaktu powstaje minerał o igłowej strukturze: wtórny ettringit (tzw. bakcyl cementowy).
- Krystalizacja ettringitu wiąże się ze zjawiskiem rozsadzania: minerał zwiększa swoją objętość o 120 do 200%.
Rozrastające się kryształy całkowicie niszczą strefę styku. Wierzchnia warstwa jastrychu zamienia się w sypki proszek. Płytki po kilku miesiącach odspajają się od podłoża całymi płatami z charakterystycznym głuchym odgłosem, unosząc się pod wpływem naporu krystalizacji.
Dobór właściwej izolacji podkładowej zależy również od strefy prysznica, co wyjaśniamy w artykule: Klasy obciążenia wilgocią wg DIN 18534. Gdzie stosować szlam mineralny 2K, a gdzie folię w płynie.
Kompleksowy przegląd przygotowania podłoży i warstw izolacyjnych znajdziesz w naszym przewodniku: Kompletny przewodnik po hydroizolacji pod prysznicem bezbrodzikowym.
Redakcja mybath.pl
Niezależne grono architektów wnętrz, inżynierów sanitarnych i technologów materiałowych. Promujemy estetykę Organic Modern, japoński minimalizm Japandi oraz bezkompromisowe standardy wykonawcze.
